Kwestia uprawnień fizjoterapeutów w Polsce, zwłaszcza w kontekście wystawiania skierowań i zleceń, jest tematem, który regularnie budzi wiele pytań wśród pacjentów. Jako praktykujący fizjoterapeuta, często spotykam się z prośbami o wystawienie skierowania na badania czy do specjalisty. Dlatego ten artykuł ma na celu precyzyjne wyjaśnienie, jakie są moje i moich kolegów uprawnienia w tym zakresie, rozwiewając wszelkie niejasności i dostarczając klarownych informacji, które są kluczowe dla pacjentów poszukujących rzetelnej wiedzy.
Fizjoterapeuta ma ograniczone uprawnienia do wystawiania skierowań, ale może zlecać wyroby medyczne.
- Fizjoterapeuta nie może wystawiać formalnych skierowań do lekarzy specjalistów ani na badania diagnostyczne (np. rezonans, RTG).
- Może jednak zalecić pacjentowi konsultację lekarską, jeśli uzna ją za konieczną.
- Fizjoterapeuci posiadają realne uprawnienia do wystawiania zleceń na wyroby medyczne (np. kule, ortezy, wózki), szczególnie magistrzy i specjaliści fizjoterapii.
- Zlecenia na wyroby medyczne są realizowane elektronicznie (e-zlecenia) od 1 lipca 2023 roku.
- Skierowanie na rehabilitację w ramach NFZ wystawia lekarz, ale fizjoterapeuta ma autonomię w planowaniu i prowadzeniu terapii.
- Od 2026 roku planowane jest rozszerzenie uprawnień fizjoterapeutów o możliwość wystawiania zwolnień lekarskich (L4).
Czy fizjoterapeuta może wystawić skierowanie? Poznaj jego uprawnienia w Polsce. Kwestia uprawnień fizjoterapeuty do wystawiania skierowań jest złożona i często budzi wątpliwości, dlatego kluczowe jest rozróżnienie między różnymi rodzajami skierowań a zleceniami. Moim celem jest rozwianie tych niejasności, aby pacjenci dokładnie wiedzieli, czego mogą oczekiwać od fizjoterapeuty.
Skierowanie do lekarza specjalisty: czy fizjoterapeuta może Cię pokierować?
W Polsce fizjoterapeuta, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie ma uprawnień do wystawiania formalnych skierowań do lekarzy specjalistów, takich jak ortopeda czy neurolog, w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jeśli podczas badania funkcjonalnego zdiagnozuję problem, który wymaga konsultacji lekarskiej na przykład podejrzenie poważnej patologii, która wykracza poza zakres moich kompetencji zawsze zalecę pacjentowi udanie się do odpowiedniego lekarza. Najczęściej jest to lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), który pokieruje dalszą diagnostyką lub wystawi skierowanie do specjalisty. Moja rola w tym procesie polega na wczesnym wychwyceniu niepokojących objawów i wskazaniu drogi do dalszej, kompleksowej opieki.
Skierowania na badania obrazowe: obalamy mit o uprawnieniach fizjoterapeuty
Muszę jasno podkreślić, że fizjoterapeuta nie jest uprawniony do wystawiania skierowań na badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (TK), RTG czy USG. Te uprawnienia są zarezerwowane wyłącznie dla lekarzy, którzy na podstawie pełnej oceny medycznej decydują o konieczności wykonania takich badań.
Jednakże, jako doświadczony fizjoterapeuta, na podstawie szczegółowego badania funkcjonalnego i wywiadu, jestem w stanie z dużą precyzją zidentyfikować, czy istnieje potrzeba wykonania takiego badania. W takiej sytuacji skutecznie zarekomenduję pacjentowi konsultację lekarską w celu uzyskania skierowania. Moja obserwacja i ocena mogą znacząco przyspieszyć proces diagnostyczny, wskazując lekarzowi, na co powinien zwrócić szczególną uwagę, co ostatecznie przekłada się na szybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Zlecenia na wyroby medyczne: realne uprawnienia fizjoterapeuty
W przeciwieństwie do skierowań, "zlecenie na wyroby medyczne" to dokument, który fizjoterapeuta może i ma prawo wystawiać. Czym się różni od skierowania? Skierowanie inicjuje proces diagnostyczny lub leczenie u innego specjalisty, natomiast zlecenie na wyroby medyczne to formalna rekomendacja do zakupu lub wypożyczenia konkretnego sprzętu, który wspomaga rehabilitację lub codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Zgodnie z Ustawą o zawodzie fizjoterapeuty oraz rozporządzeniami Ministra Zdrowia, fizjoterapeuta może zlecać wyroby medyczne, dobierać je do potrzeb pacjenta i uczyć posługiwania się nimi. Najszersze uprawnienia w tym zakresie posiadają magistrzy fizjoterapii oraz specjaliści fizjoterapii. Mogą oni zlecać między innymi:
- Kule, balkoniki i podpórki do chodzenia
- Wózki inwalidzkie ręczne
- Gorsety i pasy ortopedyczne
- Ortezy (np. na kończyny dolne, górne, tułów)
- Poduszki i materace przeciwodleżynowe
- Niektóre rodzaje protez (np. protezy kończyn)
Aby pacjent mógł otrzymać refundację z NFZ na podstawie zlecenia od fizjoterapeuty, musi oczywiście posiadać prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Warto również wiedzieć, że od 1 lipca 2023 roku zlecenia na wyroby medyczne wystawiane są głównie w formie elektronicznej, jako tzw. e-zlecenia, co znacznie ułatwia proces ich weryfikacji i realizacji.
Skierowanie na rehabilitację a planowanie terapii: rola fizjoterapeuty
Aby skorzystać z rehabilitacji w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, pacjent musi najpierw otrzymać skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Może to być lekarz POZ, ortopeda, neurolog czy inny specjalista, który uzna, że rehabilitacja jest konieczna. To lekarz inicjuje proces, ale jego rola w tym momencie się kończy.
Po otrzymaniu takiego skierowania, fizjoterapeuta przejmuje pełną autonomię i odpowiedzialność za proces terapeutyczny. To ja, jako fizjoterapeuta, samodzielnie przeprowadzam szczegółowe badanie funkcjonalne pacjenta, na jego podstawie kwalifikuję do konkretnych zabiegów oraz planuję i prowadzę cały proces terapeutyczny. Lekarz na skierowaniu nie musi już wskazywać konkretnych zabiegów; jest to zadanie i kompetencja fizjoterapeuty, który najlepiej ocenia, jakie metody i techniki będą najskuteczniejsze dla danego pacjenta.Przeczytaj również: Fizjoterapia: Co leczy i kiedy pomoże? Ekspert radzi
Przyszłość zawodu fizjoterapeuty: nowe uprawnienia na horyzoncie
Zawód fizjoterapeuty dynamicznie się rozwija, a wraz z nim rosną nasze kompetencje i rola w systemie opieki zdrowotnej. Pojawiają się informacje o planach rozszerzenia uprawnień dla fizjoterapeutów, co jest naturalnym krokiem w ewolucji tego zawodu. Jedną z najbardziej oczekiwanych zmian jest możliwość wystawiania zwolnień lekarskich (L4) w pewnych okolicznościach, co ma być wprowadzone od 2026 roku. To świadczy o rosnącym zaufaniu do naszej profesji i uznaniu dla naszej wiedzy. Mimo obecnych ograniczeń w zakresie wystawiania formalnych skierowań do lekarzy czy na badania obrazowe, fizjoterapeuta jest kluczowym ogniwem w procesie diagnostyki i leczenia, szczególnie w obszarze zlecania wyrobów medycznych i samodzielnego prowadzenia terapii. Moim zdaniem, dalsze poszerzanie naszych uprawnień przyczyni się do jeszcze lepszej i bardziej efektywnej opieki nad pacjentem.
